Przyjęcie i odrzucenie spadku: termin, koszty, odrzucenie w imieniu dziecka

Przyjąć czy odrzucić spadek? Trzy możliwości

• Przyjęcie proste. Odpowiadasz za długi spadkowe bez ograniczenia, także własnym majątkiem (art. 1031 § 1 k.c.).
• Przyjęcie z dobrodziejstwem inwentarza. Odpowiadasz za długi tylko do wartości majątku spadkowego ustalonej w wykazie albo spisie inwentarza (art. 1031 § 2 k.c.). Ochrona przepada, jeżeli ktoś podstępnie pominie w wykazie składniki spadku albo poda nieistniejące długi.
• Odrzucenie spadku. Nie dostajesz nic ze spadku i nie odpowiadasz za długi. Jesteś traktowany tak, jakbyś nie dożył otwarcia spadku (art. 1020 k.c.).

Nie można przyjąć części spadku, a części odrzucić (art. 1014 § 3 k.c.). Jeżeli nie wiesz, czy długi przewyższają majątek, przyjęcie z dobrodziejstwem inwentarza chroni twój własny majątek, ale wymaga rozliczenia się z wierzycielami. Gdy długi wyraźnie przeważają, zwykle prostsze jest odrzucenie spadku.

Termin na odrzucenie spadku

Oświadczenie trzeba złożyć w ciągu 6 miesięcy od dnia, w którym dowiedziałeś się o tytule swojego powołania do spadku (art. 1015 § 1 k.c.). Zwykle jest to dzień, w którym dowiedziałeś się o śmierci bliskiej osoby. Jeżeli dziedziczysz dopiero dlatego, że ktoś inny spadek odrzucił, termin biegnie zwykle od dnia, w którym dowiedziałeś się o tym odrzuceniu.

• Do zachowania terminu wystarczy złożyć przed jego upływem wniosek do sądu o odebranie oświadczenia (art. 1015 § 1¹ k.c.).
• Jeżeli na odrzucenie potrzebna jest zgoda sądu, termin jest zawieszony na czas tego postępowania (art. 1015 § 1² k.c.).
• Po upływie terminu spadek uważa się za przyjęty z dobrodziejstwem inwentarza (art. 1015 § 2 k.c.). Uchylić się od tego skutku można tylko wtedy, gdy nie złożyłeś oświadczenia pod wpływem błędu lub groźby, i tylko przed sądem (art. 1019 k.c.).

Jak odrzucić spadek: notariusz czy sąd?

Oświadczenie składa się przed notariuszem albo w sądzie rejonowym właściwym dla twojego miejsca zamieszkania lub pobytu (art. 640 § 1 k.p.c.). Można je złożyć ustnie albo na piśmie z podpisem urzędowo poświadczonym. Pełnomocnik może je złożyć za ciebie na podstawie pisemnego pełnomocnictwa z podpisem urzędowo poświadczonym (art. 1018 § 3 k.c.).

	Notariusz	Sąd rejonowy
Koszt	Taksa najwyżej 50 zł netto za oświadczenie, plus 23% VAT i wypisy	Opłata 100 zł od wniosku (art. 49 ust. 1 pkt 4 ustawy o kosztach sądowych w sprawach cywilnych)
Czas	Zwykle jedna wizyta, często w ciągu kilku dni	Trzeba czekać na termin posiedzenia, ale termin 6 miesięcy jest zachowany już przez złożenie wniosku
Gdzie	Dowolny notariusz w Polsce	Sąd rejonowy właściwy dla miejsca zamieszkania lub pobytu składającego oświadczenie

W oświadczeniu podaje się dane spadkodawcy (imię, nazwisko, datę i miejsce śmierci, ostatnie miejsce zwykłego pobytu), tytuł powołania do spadku oraz znanych ci spadkobierców ustawowych i testamenty (art. 641 k.p.c.). Przygotuj akt zgonu spadkodawcy i dokumenty pokazujące pokrewieństwo, na przykład akty urodzenia.

Oświadczenia nie można złożyć pod warunkiem ani odwołać (art. 1018 § 1 i 2 k.c.). Zanim je złożysz, sprawdź, jakie są długi i majątek spadkodawcy.

Odrzucenie spadku w imieniu dziecka

Gdy odrzucasz spadek, jesteś traktowany tak, jakbyś nie dożył otwarcia spadku. Do dziedziczenia dochodzą wtedy twoje dzieci, także małoletnie. Jeżeli spadek jest zadłużony, trzeba go odrzucić również w ich imieniu.

Kiedy zgoda sądu nie jest potrzebna?

Rodzice odrzucają spadek w imieniu dziecka bez zgody sądu, jeżeli spełnione są łącznie trzy warunki (art. 101 § 4 k.r.o.):

1. dziecko dziedziczy dlatego, że wcześniej spadek odrzucił jego rodzic;
2. rodzice, którym przysługuje władza rodzicielska, składają oświadczenie wspólnie albo jeden z nich działa za zgodą drugiego;
3. spadek odrzucają też pozostali zstępni tych rodziców, czyli pozostałe dzieci, także pełnoletnie.

Rodzic oświadcza wtedy u notariusza albo w sądzie, że ma władzę rodzicielską, że drugi rodzic się zgodził, że spadek odrzucił wcześniej rodzic i że odrzucają go pozostali zstępni. Składa te oświadczenia pod rygorem odpowiedzialności karnej za fałszywe oświadczenie (art. 641 § 3¹ i 3² k.p.c.).

Kiedy potrzebna jest zgoda sądu?

W pozostałych przypadkach odrzucenie spadku w imieniu dziecka wymaga zgody sądu opiekuńczego (art. 101 § 3 k.r.o.). Dotyczy to na przykład sytuacji, gdy:

• dziecko dziedziczy bezpośrednio, na przykład po zmarłym rodzicu albo z testamentu;
• rodzice nie mogą się porozumieć;
• któreś z pozostałych dzieci spadku nie odrzuca.

Wniosek składa się do sądu opiekuńczego, a jeżeli toczy się już sprawa o stwierdzenie nabycia spadku, zgodę wydaje sąd spadku (art. 640¹ k.p.c.). Opłata od wniosku wynosi 100 zł. Na czas postępowania o zgodę termin na złożenie oświadczenia jest zawieszony, ale wniosek trzeba złożyć przed jego upływem. Po uzyskaniu zgody rodzic składa oświadczenie w imieniu dziecka u notariusza albo w sądzie.

Przykład

Pan Marek zmarł, zostawiając długi. Jego jedyny syn Piotr odrzuca spadek u notariusza. Spadek przypada wtedy dzieciom Piotra: ośmioletniej Zosi i pięcioletniemu Kubie. Piotr i jego żona składają wspólnie oświadczenie o odrzuceniu spadku w imieniu obojga dzieci. Zgoda sądu nie jest potrzebna, bo dzieci dziedziczą wskutek odrzucenia spadku przez ojca, rodzice działają razem, a spadek odrzucają wszystkie ich dzieci. Gdyby Piotr miał też pełnoletnią córkę, musiałaby sama odrzucić spadek.

Odrzucenie spadku a zrzeczenie się dziedziczenia

Odrzucenie spadku następuje po śmierci spadkodawcy. Zrzeczenie się dziedziczenia to umowa zawierana za życia przyszłego spadkodawcy w formie aktu notarialnego. Zrzekający się jest wyłączony od dziedziczenia tak, jakby nie dożył otwarcia spadku, i nie może dochodzić zachowku.

Częste pytania

Czy mogę odwołać odrzucenie spadku?

Nie. Oświadczenia o przyjęciu lub odrzuceniu spadku nie można odwołać (art. 1018 § 2 k.c.). Jeżeli złożyłeś je pod wpływem błędu lub groźby, możesz uchylić się od jego skutków, ale tylko przed sądem i za jego zatwierdzeniem (art. 1019 k.c.).

Czy wierzyciel może podważyć odrzucenie spadku?

Tak, jeżeli odrzucenie pokrzywdziło twoich własnych wierzycieli, na przykład gdy masz długi, a spadek był wartościowy. Wierzyciel może wtedy żądać uznania odrzucenia za bezskuteczne wobec niego, w ciągu 6 miesięcy od dowiedzenia się o odrzuceniu, ale nie później niż 3 lata od odrzucenia (art. 1024 k.c.).

Co, jeśli spadkobierca zmarł przed złożeniem oświadczenia?

Oświadczenie mogą złożyć jego spadkobiercy. Ich termin nie może skończyć się wcześniej niż termin na złożenie oświadczenia co do spadku po zmarłym spadkobiercy (art. 1017 k.c.).

Ile kosztuje pomoc prawnika przy odrzuceniu spadku?

Porada prawna kosztuje od 250 do 350 zł. Przygotowanie wniosku o zgodę sądu i prowadzenie sprawy wyceniamy indywidualnie (cennik). O pozostałych sprawach spadkowych piszemy na stronie sprawy spadkowe w Poznaniu.

Stan prawny na 24 października 2026 r.

Umów konsultację

Zadzwoń: 605 660 248 albo napisz: biuro@plewinscy.pl. Możesz też zostawić wiadomość w formularzu - odezwiemy się najpóźniej następnego dnia roboczego.

Wysłanie formularza nie oznacza zawarcia umowy o pomoc prawną. To, co napiszesz, jest objęte tajemnicą zawodową, a dane wykorzystujemy wyłącznie do odpowiedzi na zapytanie. Zasady przetwarzania danych opisuje polityka prywatności.