Podział spadku – adwokat Poznań

Podział spadku to kwestia, która budzi wiele emocji pomiędzy spadkobiercami zarówno w przypadku dziedziczenia ustawowego, jak i testamentowego. Procedura decyduje bowiem ostatecznie, kto, w jakiej kolejności oraz w jakiej ilości otrzyma konkretne ruchomości czy nieruchomości pozostawione przez spadkodawcę.

W trakcie przeprowadzania podziału często dochodzi do kwestii spornych co do wielkości przypadających udziałów czy samego sposobu podziału. Warto więc sięgnąć w tym trudnym czasie po pomoc adwokata, który wyjaśni kwestie formalne, a także podpowie, jakie sposoby umożliwią osiągnięcie celu założonego bądź zbliżonego do tego oczekiwanego przez spadkobiercę.

Czym jest procentowy podział spadku?

Procentowy podział spadku oznacza, że każdemu ze spadkobierców przysługuje określona część majątku spadkodawcy. Procentowy podział jest stosowany w dziedziczeniu ustawowym, ale może również wynikać z zapisów znajdujących się w testamencie.

W przypadku dziedziczenia ustawowego to z przepisów prawa wynika, komu i w jakiej ilości należy się część spadku — np. małżonkowi i dzieciom, z czego małżonkowi część nie mniejsza niż 25%. W przypadku zapisu testamentowego to testator decyduje, czym i w jaki sposób rozporządza. Może np. zapisać każdemu z pięciorga dzieci po 20% nieruchomości.

Podział spadku w sądzie — jak wygląda?

Podział spadku w sądzie jest przeprowadzany wtedy, gdy spadkobiercy nie dojdą do porozumienia w zakresie działu spadku. Postępowanie może zainicjować każdy ze spadkobierców, składając do sądu wniosek o dział spadku i wnosząc opłatę w wysokości 500 złotych, a 300 złotych, jeśli do wniosku dołączono zgodny projekt działu. Opłata jest stała i nie zależy od wartości spadku.

Podział spadku po rodzicach czy innych członkach rodziny w sądzie odbywa się na dwa sposoby:

1. Podział fizyczny spadku pomiędzy spadkobierców — różnice w wartości poszczególnych elementów spadku mogą być pokrywane przez dokonanie opłat pomiędzy stronami.
2. Przyznanie przedmiotu spadku jednemu spadkobiercy z obowiązkiem spłaty pozostałych spadkobierców — jedna ze stron otrzymuje np. dom i zostaje zobowiązana do spłaty rodzeństwa bądź innych osób uprawnionych do dziedziczenia.

Jeśli z podziału wynika także konieczność dokonania opłat pomiędzy stronami, sąd wskazuje termin i sposób ich uiszczenia. Na ogół ma on miejsce kilka miesięcy po zakończeniu procedury. Może się jednak zdarzyć, że płatność zostanie rozłożona na raty i odroczona nawet o 10 lat.

Mieszkanie w spadku: spłata, sprzedaż, kto w nim mieszka

Do czasu działu wszyscy spadkobiercy są współwłaścicielami mieszkania w częściach odpowiadających udziałom w spadku (art. 1035 k.c.). Każdy może z niego korzystać w takim zakresie, jaki da się pogodzić z korzystaniem przez pozostałych (art. 206 k.c.).

Jakie są możliwości?

• Jeden spadkobierca zatrzymuje mieszkanie i spłaca pozostałych. To najczęstsze rozwiązanie. W sądzie spłaty można rozłożyć na raty, łącznie najwyżej na 10 lat (art. 212 § 3 k.c.).
• Sprzedaż i podział pieniędzy. Sprzedaż całego mieszkania wymaga zgody wszystkich spadkobierców (art. 199 k.c.). Bez zgody sąd może w dziale zarządzić sprzedaż według przepisów k.p.c. (art. 212 § 2 k.c.). W praktyce oznacza to licytację komorniczą, zwykle poniżej ceny rynkowej.
• Podział fizyczny jest przy mieszkaniu rzadko możliwy. Czasem da się wyodrębnić osobne lokale w domu.

Co jeśli jeden z rodzeństwa mieszka w mieszkaniu?

Może z niego korzystać, ale nie może wykluczyć pozostałych. Jeśli pozostali zostali pozbawieni możliwości korzystania, mogą żądać wynagrodzenia za korzystanie ponad udział. W sprawie o dział sąd rozlicza też pobrany czynsz z wynajmu, nakłady (na przykład remont opłacony przez jedną osobę) i spłacone długi spadkowe (art. 686 k.p.c.).

Czy mogę sprzedać swój udział w mieszkaniu przed działem?

Sprzedaż udziału w samym mieszkaniu wymaga zgody pozostałych spadkobierców. Bez niej jest bezskuteczna w takim zakresie, w jakim naruszałaby ich prawa przy dziale (art. 1036 k.c.). Można natomiast sprzedać udział w całym spadku, w formie aktu notarialnego (art. 1051 k.c.).

Koszty i podatki

• Dział u notariusza: taksa liczona od wartości całego dzielonego majątku. Przy mieszkaniu wartym 600 000 zł to maksymalnie 3170 zł netto, plus VAT i wypisy.
• Dział w sądzie: 500 zł, przy zgodnym projekcie 300 zł. Jeśli dział łączy się ze zniesieniem współwłasności: 1000 zł albo 600 zł.
• Podatek od spłat (PCC): 2% wartości tego, co spadkobierca dostaje ponad swój udział. Przykład: rodzeństwo dziedziczy po połowie mieszkanie warte 600 000 zł, Anna je zatrzymuje i spłaca brata kwotą 300 000 zł, więc płaci 6000 zł PCC. Dział bez spłat i dopłat nie podlega PCC. Zwolnienie dla najbliższej rodziny tu nie obowiązuje.
• PIT przy sprzedaży: jeśli od końca roku, w którym spadkodawca kupił mieszkanie, minęło 5 lat, sprzedaż jest bez podatku dochodowego (art. 10 ust. 5 ustawy o PIT). Wcześniej dochód podlega opodatkowaniu.

Umowa o dział spadku u notariusza

Umowę o dział spadku muszą zawrzeć wszyscy spadkobiercy. Jeżeli choć jeden się nie zgadza, pozostaje wniosek do sądu (art. 1037 § 1 k.c.). Forma umowy zależy od tego, co jest w spadku:

• nieruchomość, na przykład mieszkanie albo działka: akt notarialny (art. 1037 § 2 k.c.);
• przedsiębiorstwo: forma pisemna z podpisami poświadczonymi notarialnie, a akt notarialny, gdy w przedsiębiorstwie jest nieruchomość albo został ustanowiony zarząd sukcesyjny (art. 1037 § 3 k.c.);
• inne składniki, na przykład samochód albo pieniądze: przepisy nie wymagają szczególnej formy, ale umowę warto spisać, żeby mieć dowód jej treści.

Umowa może objąć cały spadek albo tylko jego część, na przykład samo mieszkanie (art. 1038 § 2 k.c.). Sądowy dział powinien co do zasady obejmować cały spadek (art. 1038 § 1 k.c.). W umowie wskaż wprost, kto otrzymuje które składniki, kto komu płaci spłatę, w jakiej kwocie i w jakim terminie.

Długi spadkowe a dział spadku

Do chwili działu spadkobiercy odpowiadają za długi spadkowe solidarnie: wierzyciel może żądać całej kwoty od któregokolwiek z nich. Spadkobierca, który zapłacił, może żądać zwrotu od pozostałych w częściach odpowiadających ich udziałom. Po dziale każdy odpowiada już tylko w stosunku do wielkości swojego udziału (art. 1034 k.c.).

Znaczenie ma też sposób przyjęcia spadku. Spadkobierca, który przyjął spadek z dobrodziejstwem inwentarza, odpowiada za długi tylko do wartości stanu czynnego spadku ustalonej w wykazie albo spisie inwentarza (art. 1031 § 2 k.c.).

Podział spadku bez testamentu — jaka jest kolejność dziedziczenia?

Często w polskim systemie prawnym zdarza się podział majątku bez testamentu. Wówczas podział spadku po ojcu czy innym członku rodziny ma charakter ustawowy. Zgodnie z nim kolejność dziedziczenia prezentuje się następująco:

1. Małżonek i dzieci.
2. Małżonek i rodzice.
3. Dziadkowie.
4. Pasierbowie.
5. Gmina i Skarb Państwa.

Podział majątku między rodzeństwem a rodzicem oraz innymi osobami uprawnionymi jest ściśle uregulowany co do wysokości przypadających udziałów w masie spadkowej. Chcesz dowiedzieć się, jaka część majątku Ci przypada i w jaki sposób ją uzyskać? Warto skonsultować się z prawnikiem, który przeprowadzi Cię przez całą procedurę, przygotuje niezbędne dokumenty, a także podpowie na temat skutków podejmowanych działań.

Dział spadku i podział majątku wspólnego

Dział spadku i podział majątku wspólnego to czynności, które zmierzają do podzielenia składników majątku. Dział spadku jest dokonywany pomiędzy spadkobiercami. Z kolei podział majątku wspólnego jest dokonywany pomiędzy małżonkami. Zdarza się, że procedura podziału spadku jest skomplikowana ze względu na brak uprzedniego podziału majątku między rozwodzącymi się małżonkami. Jak postępować w takiej sytuacji? Warto skonsultować się z adwokatem w celu omówienia szczegółów procedury podziału (zobacz też: podział majątku po rozwodzie).

Umów konsultację

Zadzwoń: 605 660 248 albo napisz: biuro@plewinscy.pl. Możesz też zostawić wiadomość w formularzu - odezwiemy się najpóźniej następnego dnia roboczego.

Wysłanie formularza nie oznacza zawarcia umowy o pomoc prawną. To, co napiszesz, jest objęte tajemnicą zawodową, a dane wykorzystujemy wyłącznie do odpowiedzi na zapytanie. Zasady przetwarzania danych opisuje polityka prywatności.