Poświadczenie dziedziczenia i stwierdzenie nabycia spadku: notariusz czy sąd?

Czym jest stwierdzenie nabycia spadku?

Spadek nabywa się z chwilą śmierci spadkodawcy. Postanowienie sądu albo akt notariusza niczego nie przenoszą, tylko potwierdzają, kto dziedziczy i w jakiej części. Bez takiego dokumentu w praktyce nie wpiszesz się do księgi wieczystej, nie sprzedasz samochodu po zmarłym i zwykle nie wypłacisz pieniędzy z jego rachunku. Osobę, która uzyskała stwierdzenie nabycia spadku albo poświadczenie dziedziczenia, uważa się za spadkobiercę, dopóki ktoś tego nie podważy (art. 1025 § 2 k.c.).

Sąd czy notariusz: porównanie

	Sąd	Notariusz
Kiedy wybrać	Spadkobiercy się nie zgadzają, ktoś nie może albo nie chce przyjść, nie wiadomo, kto dziedziczy	Wszyscy są zgodni i mogą stawić się razem
Kto musi być obecny	Wnioskodawca; pozostałych sąd wzywa jako uczestników	Wszystkie osoby, które mogą być spadkobiercami ustawowymi albo testamentowymi
Czas	Zwykle kilka miesięcy	Zwykle jedna wizyta; akt działa od zarejestrowania w Rejestrze Spadkowym
Opłaty urzędowe	100 zł od wniosku; za otwarcie i ogłoszenie testamentu osobna opłata	Do 100 zł za protokół dziedziczenia i do 50 zł za akt poświadczenia, plus 23% VAT i wypisy; przy testamencie dodatkowo jego otwarcie i ogłoszenie
Gdzie	Sąd rejonowy właściwy dla ostatniego miejsca zwykłego pobytu spadkodawcy	Dowolny notariusz w Polsce

Kiedy notariusz odmówi poświadczenia dziedziczenia?

Notariusz sporządza akt tylko wtedy, gdy nie ma wątpliwości co do osoby spadkobiercy i wysokości udziałów (art. 95e § 1 Prawa o notariacie). Odmówi między innymi, gdy:

• w sprawie tego spadku wydano już postanowienie sądu albo sporządzono akt poświadczenia dziedziczenia;
• nie stawiły się wszystkie osoby, które mogą dziedziczyć, albo istnieje testament, którego nie otwarto i nie ogłoszono;
• spadek przypada gminie albo Skarbowi Państwa, bo zmarły nie miał małżonka ani krewnych powołanych do dziedziczenia;
• sprawa ma element zagraniczny, na przykład nieruchomość za granicą;
• spadkodawca zmarł przed 1 lipca 1984 r. (art. 6 ust. 1 ustawy z 24 sierpnia 2007 r. o zmianie ustawy Prawo o notariacie).

W każdej z tych sytuacji zostaje droga sądowa.

Jak wygląda sprawa w sądzie krok po kroku?

1. Wniosek. Składa go każdy, kto ma interes prawny: spadkobierca, ale też na przykład wierzyciel spadkodawcy. Do wniosku dołączasz akt zgonu, akty stanu cywilnego spadkobierców i testament w oryginale, jeżeli jest.
2. Opłata. 100 zł od wniosku (art. 49 ust. 1 ustawy o kosztach sądowych w sprawach cywilnych), niezależnie od wartości spadku.
3. Rozprawa. Sąd przesłuchuje uczestników i ustala krąg spadkobierców. Na rozprawie można złożyć oświadczenie o przyjęciu albo odrzuceniu spadku, jeżeli termin jeszcze nie minął.
4. Postanowienie. Po uprawomocnieniu jest podstawą do wpisu w księdze wieczystej, zgłoszenia w urzędzie skarbowym i działu spadku.

Sprawa się wydłuża, gdy spadkobiercy nie są znani albo mieszkają za granicą i trzeba ich wzywać przez ogłoszenie. W Poznaniu działają trzy sądy rejonowe, a właściwy zależy od adresu zmarłego.

Jakie dokumenty przygotować?

• odpis skrócony aktu zgonu spadkodawcy;
• odpisy aktów urodzenia spadkobierców, a przy zmianie nazwiska także aktów małżeństwa;
• testament w oryginale, jeżeli został sporządzony;
• imiona, nazwiska, numery PESEL i adresy wszystkich spadkobierców;
• odpisy oświadczeń o odrzuceniu spadku, jeżeli ktoś je złożył.

Co zrobić po stwierdzeniu nabycia spadku?

• Urząd skarbowy. Najbliższa rodzina (tak zwana grupa zerowa) jest zwolniona z podatku, jeżeli zgłosi nabycie na formularzu SD-Z2 w ciągu 6 miesięcy od uprawomocnienia postanowienia albo zarejestrowania aktu poświadczenia dziedziczenia (art. 4a ustawy o podatku od spadków i darowizn).
• Księga wieczysta. Jeżeli w spadku jest nieruchomość, złóż wniosek o wpis spadkobierców jako właścicieli.
• Dział spadku. Jeżeli spadkobierców jest kilku, do czasu działu są współwłaścicielami całego majątku. Jak go podzielić, opisujemy na stronie o dziale spadku.

Częste pytania

Czy jest termin na złożenie wniosku o stwierdzenie nabycia spadku?

Nie ma. Termin obowiązuje natomiast na przyjęcie albo odrzucenie spadku: 6 miesięcy od dnia, w którym dowiedziałeś się o tytule swojego powołania (art. 1015 § 1 k.c.). Jeżeli w tym czasie nic nie zrobisz, przyjmujesz spadek z dobrodziejstwem inwentarza, czyli za długi odpowiadasz do wartości tego, co odziedziczyłeś.

Czy akt notarialny ma taką samą moc jak postanowienie sądu?

Tak. Zarejestrowany akt poświadczenia dziedziczenia ma skutki prawomocnego postanowienia o stwierdzeniu nabycia spadku.

Co jeśli jeden ze spadkobierców mieszka za granicą?

U notariusza muszą stawić się wszyscy, którzy mogą dziedziczyć. Jeżeli to niemożliwe, prościej złożyć wniosek do sądu, który wezwie tę osobę jako uczestnika.

Ile kosztuje pomoc prawnika w tej sprawie?

Porada prawna w naszej kancelarii kosztuje od 250 do 350 zł. Prowadzenie sprawy w sądzie wyceniamy indywidualnie, po zapoznaniu się z dokumentami. Szczegóły znajdziesz w cenniku.

---

Prowadzimy sprawy spadkowe w Poznaniu od stwierdzenia nabycia spadku, przez zachowek, po dział spadku. Jeżeli nie wiesz, czy w Twojej sprawie wystarczy notariusz, napisz do nas albo zadzwoń: +48 605 660 248.

Umów konsultację

Zadzwoń: 605 660 248 albo napisz: biuro@plewinscy.pl. Możesz też zostawić wiadomość w formularzu - odezwiemy się najpóźniej następnego dnia roboczego.

Wysłanie formularza nie oznacza zawarcia umowy o pomoc prawną. To, co napiszesz, jest objęte tajemnicą zawodową, a dane wykorzystujemy wyłącznie do odpowiedzi na zapytanie. Zasady przetwarzania danych opisuje polityka prywatności.